Belangrijkste amendementen niet aangenomen, enkele moties wel

Rechtszaak dreigt tegen breed aangenomen WIV

AIVD en MIVD kunnen aan de slag met betere bevoegdheden binnen een nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) indien ook de Eerste Kamer akkoord gaat. Dan verzamelt Privacy First een coalitie voor een rechtszaak om dit te voorkomen.

Met commentaar van:

‘Mocht de Wiv ongeschonden door de Eerste Kamer komen, dan volgt er hoogstwaarschijnlijk een bodemprocedure met een brede coalitie van maatschappelijke organisaties en wellicht ook bedrijven. De eerste oriënterende gesprekken tussen Privacy First en relevante advocatenkantoren zijn daartoe reeds gepland’, zegt Vincent Böhre van Privacy First.

De meerderheid voor de wet tekende zich vorige week al duidelijk af met het grote debat in de Tweede Kamer. VVD, PvdA, CDA, Christenunie, VNL en SGP en ook PVV (ondanks twijfel van Martin Bosma) vinden het van groot belang dat de diensten meer armslag krijgen gezien dreigingen van terrorisme en geweld.

Ze vertrouwen erop dat er voldoende waarborgen zijn dat de AIVD en MIVD de nieuwe bevoegdheden, vooral om massaal data te vergaren zonder concrete verdenking, zonder privacyschending van onschuldige burgers zullen toepassen. Tegenstemmen kwamen van SP, GroenLinks, D66, Partij voor de Dieren en Denk, die menen dat de waarborgen en toezicht ernstig tekort zullen schieten. Dat geldt ook voor scheidend PvdA-kamerlid Astrid Oosenbrug.

Zie hier de stemming over de amendementen. Opvallend is dat bijna alle amendementen verworpen zijn en dat Kees Verhoeven (D66) en Linda Voortman (GroenLinks) de grootste verliezers zijn. Dat bleek al in het debat vorige week. Zo komt er bijvoorbeeld geen uitzondering voor journalisten.

Van de moties is een flink aantal aangenomen, vooral die van Carola Schouten van Christenunie. Echter, moties zijn zachter dan amendementen. Nog even ter herinnering het verschil tussen amendementen en moties:

Amendement: voorstel tot wijziging van een ontwerpverordening of een ontwerpbesluit naar de vorm geschikt om daarin direct te worden opgenomen. Motie: korte en gemotiveerde verklaring over een onderwerp waardoor een oordeel, wens, verzoek of opdracht wordt uitgesproken.

Aangenomen

 Amendement nr. 13 (Verhoeven, D66): communicatiebedrijven kunnen niet verplicht worden om hun encryptie te verzwakken of ‘achterdeurtjes’ in hun systemen te bouwen ten behoeve van afluisteren

Amendement nr. 31 (Voortman, GroenLinks): buitenlandse geheime diensten mogen niet zomaar communicatie aftappen op Nederlands grondgebied.

Motie nr. 55 (Recourt, PvdA):  AIVD en MIVD worden verplicht om iedere ongerichte internettap (‘sleepnetbevoegdheid’) altijd zo gericht mogelijk in te zetten.

Motie nr. 56 (Recourt, PvdA): de CTIVD rapporteert binnen twee jaar na de inwerkingtreding van deze WIV over de noodzaak en gevolgen van de bewaartermijn van drie jaar voor data, in verband met de privacy en of de interceptie van data zo gericht mogelijk is geschied

Motie nr. 57 (Schouten, Christenunie): 1 miljoen euro extra voor toezichthouder CITVD en de nieuwe toezichthouder (vooraf) TIB

Motie nr. 58 (Schouten, Christenunie): CTIVD gaat onderzoek doen naar risico’s bij de uitwisseling van data met buitenlandse diensten, de mate waarin dergelijke data worden verkregen en de wijze waarop de diensten met deze data omgaan.

Motie nr. 59 (Schouwen, Christenunie): de regering laat  een internationaal vergelijkend onderzoek doen naar de vormen van parlementaire controle van het werk van veiligheidsdiensten, en presenteert  mogelijke modellen voor versterking van de Nederlandse parlementaire controle op het werk van AIVD en MIVD

Opvallend is de moties van Recourt en Schouten aantonen dat er onzekerheid bestaat bij het parlement over de juiste invulling van de wet en van de effecten, maar dat ze deze alvast aannemen in afwachting van evaluaties en nader onderzoek.

Deze gang van zaken en parlementaire behandeling bevestigen de eerdere analyse dat het vrijwel onmogelijk is voor het parlement om een afdoende controle uit te oefenen op het werk van ‘geheime diensten’. Het komt neer op vertrouwen in de diensten en overtuiging van de noodzaak van meer beveogdheden voor de veiligheid, en van daaruit zijn de uitgebreide, en ook breed onderbouwde bezwaren tegen de nieuwe wet grotendeels genegeerd.

Gepubliceerd

15 feb 2017

Wat vinden de experts?

16 feb 2017

Gemiste kansen op een betere wet

De Tweede Kamer heeft ervoor gekozen om het wetsvoorstel - ondanks breed gedeelde kritiek - niet aan te passen, maar om een groot aantal moties aan te nemen over hoe de wet moet worden geïnterpreteerd of geëvalueerd. Dat is deels een gemiste kans: veel van de amendementen hadden dezelfde uitgangspunten verankerd in de wet en daarmee  meer duidelijkheid en zekerheid geboden. Door bepaalde amendementen af te wijzen, is soms een omgekeerd effect bereikt.

Zo heeft de Tweede Kamer een amendement afgewezen om de nieuwe toezichthouder Tib de mogelijkheid te bieden om deskundigen te kunnen raadplegen. Door dit te doen lijkt de wet niet anders te kunnen worden uitgelegd dan een verbod op het inhuren van expertise door de Tib. Juist in een tijd van snelle, maar ook moeilijk te overziene technologische ontwikkelingen is dat een vreemde keuze.

Hetzelfde gaat op over een amendement om 'transparancy reporting' door ondernemingen mogelijk te maken c.q. hierover meer zekerheid te bieden.  Het afleggen van verantwoording door bedrijven is daarmee nog verder beperkt.

Beide stellingnames zijn vreemd omdat bijvoorbeeld de nationale veiligheidswetgeving in de Verenigde Staten met de invoering van de USA Freedom Act het raadplegen van experts en transparancy reporting nu juist expliciet mogelijk heeft gemaakt.

15 feb 2017

Inbreuk privacy zal aangetoond worden

De steeds complexer wordende dreigingen en het gebruik van geavanceerde technieken door digitale aanvallers noodzaken tot nieuwe methoden om deze (terreur)dreigingen voor te blijven. Nieuwe bevoegdheden worden door de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) mogelijk gemaakt.

De bevoegdheden zijn echter zo ruim, dat dit als spreekwoordelijke sleepnet over de bodem van alle
informatiebronnen gaat om opzoek naar alleen dat (ene) specifieke stukje informatie. Is dat wenselijk?

Als je kwaad wilt doen, dan zoek je naar (alternatieve) methoden om hier vorm aan te geven. De technieken om uit handen te blijven van Justitie, Defensie en veiligheidsdiensten worden immers steeds geavanceerder; daar verandert de Wiv niets aan. Het is wachten op jurisprudentie waarmee vergaande inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van een burger wordt aangetoond als gevolg van deze nieuwe Wiv. En die dag, gaat komen!

15 feb 2017

Waarom toezicht niet goed opgetuigd?

Vreemd dat de Tweede Kamer een wet aanneemt die tekortschiet wat betreft toezicht. Een onderdeel dat eenvoudig had kunnen worden gerepareerd.

 

15 feb 2017

Onderbouwing ontbreekt

De nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten ontbeert een goede onderbouwing waarom het nodig is breed te kunnen tappen. Er is weinig tot geen bewijs dat dit in bijvoorbeeld de strijd tegen terrorisme ook maar iets gaat opleveren. Sterker nog: je kunt redelijkerwijs stellen dat het ook risico's vergroot. Een grotere groep mensen als potentieel gevaarlijk bestempelen op basis van big data-analyses betekent dat schaarse capaciteit ineffectief wordt ingezet. Van veel aanslagen weten we dat het niet het probleem is om mensen te identificeren (meestal weten we prima dat iemand gevaarlijk is), maar daar opvolging aan te geven. Deze wet doet daar niets aan.

Ondertussen hebben wetenschappers, beveiligingsexperts, bedrijfsleven, journalisten en mensenrechtenactivisten tijdens de consultatie goed en gemotiveerd maar vergeefs gewezen op de grote zakelijke en persoonlijke risico's voor burgers aan de wet. Het maakt de internationale positie van Nederland als betrouwbaar land om veilig je data te stellen er bepaald niet sterker op. Ook zijn er veel onduidelijkheden in de nieuwe wet en noemen juridische deskundigen de wet onvoldragen.

 

15 feb 2017

Ga liever goede rechercheurs opleiden

Van de gevolgen van deze WIV gaan we in Nederland nog jaren spijt krijgen. Er wordt ons allemaal een groot deel van onze vrijheid van denken en handelen afgenomen.

Bijvoorbeeld journalisten kunnen hun werk niet meer doen. Maar ook mensen

die over schuttingen en grenzen constructief willen samenwerken en daarbij nieuwe onverwachtse combinatie willen maken zullen worden gewantrouwd en belemmerd. En dan kun je innovatie en creativiteit als bron van welvaart wel op je buik schrijven. Alles in naam van terroristenbestrijding. Maar die terroristen en andere criminelen weten al lang hoe zonder of door dat sleepnet heen kunnen glippen.

Volgens mij zit het echte probleem niet in de breedte van het vangnet maar in het gebrek aan verwerkings- en analysemensen en -tools binnen de opsporingsdiensten. Uit de (bekend geworden) aanslagen de afgelopen jaren blijkt steevast dat men de persoon (personen) al lang via een van de verkokerde diensten had gespot, maar dat de meldingen aan elkaar niet waren doorgegeven of bijgehouden of verzopen in een massale brij van meldingen.

Opleiding van goede rechercheurs zou een veel hogere prioriteit moeten krijgen dan alles van iedereen afluisteren.

(Ik heb overigens het sterke vermoeden dat het sleepnet al lang onwettig in gebruik was genomen. Dit moest dus hoe dan ook formeel en in feite dus met terugwerkende kracht bij wet worden toegestaan. Deze situatie dat de minister de wet bleef overtreden mocht niet voortduren.)

24 feb 2017

Verschil tussen inlichtingen en opsporingsdiensten

k begrijp niet goed wat de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2017 te maken zou kunnen hebben met het "liever opleiden van goede rechercheurs", wat de heer Van Till beweert in zijn expertreactie.
De WIV is erop gericht om te trachten terrorisme te voorkomen, terwijl rechercheurs pas kunnen/mogen optreden wanneer er een misdrijf als terrorisme is gepleegd.
De opmerking dat terroristen/criminelen door dat sleepnet kunnen glippen is niet te onderbouwen, vanwege het tot nu toe ontbreken van een 'sleepnet'.
De schrijver kan nooit bedoeld hebben dat er meer rechercheurs moeten komen  die actief worden NA de terreuraanslag. Hij prefereert ongetwijfeld het mogelijk kunnen voorkomen van een aanslag. Of niet?

Een hardnekkig misverstand – ik denk een onbenulligheid – vooral te vaak terugkerend in de media is het dooreenhaspelen van inlichtingendiensten en opsporingsdiensten. Recent nog wordt in berichtgeving rond de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2017 (WIV) te vaak gesproken over opsporing van terroristen en/of criminelen, terwijl de AIVD en MIVD helemaal geen opsporingstaak hebben.

In het boek ‘Vijandbeelden’ van dr. C.W. (Constant) Hijzen (tevens zijn proefschrift) is een plek ingeruimd voor het ontstaan van de scheiding tussen inlichtingen en opsporing. In het Koninklijk Besluit van 8 augustus 1949 ‘houdende nadere regelen met betrekking tot de organisatie, de werkwijze, de taak en de samenwerking van de inlichtingen en veiligheidsdiensten’ besliste het kabinet Drees de BVD definitief onder te brengen bij de minister van Binnenlandse Zaken. Vooral het rapport-Prinsen was bepalend voor deze keus.

Hijzen:

“Prinsen meende dat de taak van de veiligheidsdienst gelegen was in het informeren van de regering over ‘elk streven, elke propaganda, alle toestanden en alle handelingen met de daarbij aangewende beschikbare middelen’ die ‘openbare orde, rust en veiligheid in het Koninkrijk’ in gevaar brachten. Opvallend genoeg werd de democratie hierbij niet met name genoemd. Bij de ‘onderhavige materie’ ging het in de kern om ‘waarnemen en registreren’, dus ‘strafrechtelijke belangen speelden een secundaire rol’. Sterker nog, overgaan tot vervolging maakte het onmogelijk ‘nieuwe vertakkingen en verhoudingen’ op het spoor te komen, waarmee Prinsen een essentieel onderscheid aanbracht tussen politiek inlichtingen- en politieel opsporingswerk.”

In latere jaren werd deze bewuste scheiding tussen opsporing en het verzamelen van inlichtingen populair uitgelegd met de verklaring dat wij in Nederland niet ‘een soort Stasi willen’.

Ook de nieuwe WIV is erop gericht om te trachten terrorisme te voorkomen, terwijl de politie pas kan/mag optreden wanneer er een misdrijf als bijvoorbeeld terrorisme is gepleegd. Het is dus van wezenlijk belang de verschillen tussen inlichtingen- en veiligheidsdiensten enerzijds en opsporingsdiensten anderzijds goed te kennen en te benoemen.

Netkwesties forum

Netkwesties en de bezoekers stellen je mening op prijs. Deze wordt hier direct gepubliceerd.
Michiel Steltman
16 feb 2017
Het is verdrietig dat het politiek opportunisme het uiteindelijk toch heeft gewonnen van de inhoudelijke en juridische discussie. Men wil geen goede wet, die heeft teveel nuance en dat legt niet zo lekker uit. Men wil scoren op oneliners zoals "je bent voor deze wet of je bent voor terroristen".
Hopelijk doet de eerste kamer haar werk: een wet waarin *alle* geraadpleegde juristen grote gaten schieten mag je zo niet laten passeren.
Toch zijn er. zoals BOF zegt, - en dat klinkt misschien vreemd- ook wel lichtpuntjes.
Er is tenminste een wet die toetsbaar is. In veel landen doen de diensten maar wat en stelt niemand vragen.
Verder is weer bevestigd dat verzwakken van encryptie en achterdeuren niet kunnen. Dat stond door Bertholee toch weer even onder druk. Ook de motie van Recourt over gerichtheid biedt mogelijk toch aanknopingspunten om bijvangst te beperken, ik zie de rechtszaak al als blijkt dat iemand opgepakt wordt door bijvangst-informatie uit een ander onderzoek.
En verder moeten de effecten worden geëvalueerd en onderzocht, zoals de effecten van de bewaartermijnen. Al heeft een minister daar in de praktijk vaak lak aan, we zullen zien wat dat waard zal zijn.
En ook is er een vergoedingensysteem, dat een natuurlijke rem zal zetten op en al te ongebreidelde taplust.

Wat is jouw mening?

 
De aanmelding is succesvol afgerond.

Je ontvangt een e-mailbericht met instructies om je registratie te bevestigen. Zonder de bevestiging wordt je registratie niet verwerkt.

Nieuwsbrief ontvangen?

Ja, stuur mij de nieuwsbrief. We gaan zorgvuldig met je gegevens om. Je krijgt ook gelijk toegang tot alle plusartikelen.

 
Netkwesties © 1999/2016. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring
1
0